Hoe je leerlingen helpt met het kiezen van een boek

Het leren lezen is voor veel leerlingen een frustrerende ervaring. Wanneer er thuis minder wordt voorgelezen of een uitstapje naar de openbare bibliotheek minder vanzelfsprekend is, arriveren leerlingen vaak op school zonder dat hun leesinteresses ontwikkeld zijn.

Als leerkracht wil je deze doelgroep graag helpen. Maar dat is niet altijd even eenvoudig.

• Misschien vinden leerlingen het lastig om hun interesses te verwoorden en heb je beperkt zicht op welke boeken ze wél al gelezen hebben.
• Misschien ben je niet zo bekend met de nieuwste kinderboeken, waardoor het moeilijk is om met vertrouwen titels aan te bevelen.
• Misschien weet je niet precies welke boeken er in de schoolbibliotheek staan of op welke boekenplank je ze kunt vinden.

Deze combinatie van onzekerheden maakt het voor veel leerkrachten uitdagend om leerlingen te helpen met het kiezen van een passend boek.

De kunst is om deze onzekerheden bij leerkrachten weg te nemen door ze structureel te faciliteren met hulpmiddelen die weinig tijd in beslag nemen.

In dit artikel beschrijven we drie stappen die je kunt zetten om het team op school te ondersteunen.

1: Breng interesses van leerlingen in beeld

Notitie- en leeslogboekjes

Vraag leerlingen om een leeslogboek bij te houden. Ze kunnen opschrijven wat ze lezen, hoeveel pagina's ze per week lezen en wat ze leuk vonden. Dit helpt leerlingen niet alleen om na te denken over hun leesgedrag, maar geeft leerkrachten ook een duidelijk beeld van de leesvaardigheid, interesses en thematische voorkeuren van elke leerling.

Digitaal bijhouden van leesgedrag

Geef leerlingen toegang tot een digitaal hulpmiddel waarmee ze eenvoudig kunnen bijhouden wat ze lezen, hoeveel ze lezen en of ze het leuk vonden.

Met digitale hulpmiddelen krijgen leerkrachten automatisch inzicht in de betrokkenheid van leerlingen, welke boeken een succes waren en of ze hulp nodig hebben bij het kiezen van een passend boek.

2: Leer de boeken in de bibliotheek kennen

Lees de eerste 30 bladzijden in een boek

Leerkrachten worden vaak geadviseerd om de eerste 30 pagina's van boeken in de schoolbibliotheek te lezen. Op deze manier leren ze de inhoud en geschikte leeftijd van de boeken beter kennen.

In de praktijk leggen veel leerkrachten, die minder actief met het lezen bezig zijn, dit advies meestal naast zich neer. Het kost simpelweg te veel tijd.

Samenvattingen voor boeken op school

Gebruik een digitale zoekmachine voor de schoolbieb waarin iedereen kan zoeken op thema, verhaallijn, doelgroep, leesniveau, aantal woorden per pagina, lettergrootte en meer.

Een zoekmachine voor de schoolbibliotheek biedt leerkrachten en leerlingen de ondersteuning die ze nodig hebben om boeken te kiezen die hen inspireren om te blijven lezen.

Heb je nog geen digitale tool voor het ordenen van boeken? Vraag je bibliotheek naar hun labelsysteem. Wanneer boeken 1–3 labels krijgen op basis van thema, geschiktheid voor de leeftijd en leesniveau, is het voor iedereen gemakkelijker om door de collectie te navigeren.

Lees ook: - Welke schoolbibliotheek labels heb ik nodig? 

Belangrijke vragen om boeken te beoordelen

Gebruik als leerkracht deze vragen om snel toegang te krijgen tot boeken in plaats van je oordeel te baseren op de eerste 30 pagina's:

• Wie is de hoofdpersoon? Wat is hun rol in het boek?
• Hoe begint het verhaal? Hoe eindigt het?
• Welke thema's komen aan bod?
• Voor wie is het boek bedoeld?
• Wat is het leesniveau van de tekst?

Door deze vragen te beantwoorden, kun je elke leerling met vertrouwen boeken aanbevelen op basis van hun leesniveau and huidige interesses.

3: Kies samen met een leerling een boek

Veel leerkrachten laten leerlingen vaak helemaal zelfstandig boeken kiezen, omdat het helpen met kiezen teveel tijd kost.

Dit is meestal een teken dat leerkrachten een inefficiente aanpak gebruiken waarbij ze bijvoorbeeld alle leerlingen willen ondersteunen in plaatst van enkel de leerlingen die hulp nodig hebben.

Leerlingen die het lastig vinden om zelfstandig een boek te kiezen, hebben meestal alleen in het begin ondersteuning nodig. Nadat ze een paar boeken achterelkaar succesvol hebben gelezen, ontwikkelen ze het vertrouwen en de kennis om zelfstandig een nieuwe boeken te kiezen.

Leesniveaus en de vijfvingerregel

Leerkrachten of bibliotheekmedewerkers baseren hun boekenaanbevelingen vaak op leesniveaus of de vijfvingerregel. Hoewel dit enigszins effectief is, vereist het iemand die zowel de leerling als de bibliotheek goed kent. Als leraar weet je dat zo iemand niet altijd voorhanden is. De drempel voor deze arbeidsintensieve aanpak ligt voor veel leerkrachten te hoog.

Gepersonaliseerde boekaanbevelingen

Door de leesgewoonten, interesses en vaardigheden van een leerling te volgen kunnen digitale hulpmiddelen geautomatiseerd boektips genereren.

Leerlingen die moeite hebben met het kiezen van een passend boek, kunnen zelfstandig inloggen om nuttige begeleiding te vinden, waardoor ze zelfstandig of met ondersteuning van de leerkracht betere keuzes kunnen maken.

Met betere boekensuggesties van leerkrachten en/of digitale hulpmiddelen zul je merken dat je leerlingen meer boeken uitlezen, meer zelfvertrouwen krijgen in hun leesvaardigheid en een positieve houding ten opzichte van lezen ontwikkelen. Na verloop van tijd kunnen leerkrachten leerlingen aanmoedigen om meer uitdagende titels te kiezen, waardoor hun leesvaardigheid wordt vergroot en het plezier in lezen wordt gestimuleerd.

Samenvatting

Hoe je de leesvoortgang van leerlingen in jouw klas ook bijhoudt, onthoud deze tips om elke leerling te helpen van lezen te genieten:

• Houd het leesgedrag van elke leerling bij om hun interesses en uitdagingen beter te begrijpen.
• Zorg dat je de boeken door en door kent, inclusief de thema's en leesniveaus.
• Biedt ondersteuning bij het kiezen van boeken die leuk en geschikt zijn.
• Gebruik een tool om deze gegevens bij te houden als dit teveel wordt naast de andere onderwijstaken.